دانشگاه آزاد اسلامي
واحد گرمسار
پايان‌نامه جهت دريافت درجه كارشناسي ارشد
در رشته علوم تربيتي (مديريت آموزشي)
موضوع تحقيق :
بررسي انطباق عملكرد جاري مديران بر وظايف مديران آموزشي دوره ابتدايي شهرستان پاكدشت با رويكرد مديريت زمان
استاد راهنما :
دكتر محمود ابوالقاسمي
استاد مشاور :
دكتر رضا ساكي
محقق :
افروز يزداني‌نژاد
آبان ماه 1388
چكيده
هدف از اين پژوهش، بررسي انطباق عملكرد جاري مديران بر وظايف مديران آموزشي در مدارس ابتدايي شهرستان پاكدشت با رويكرد: مديريت زمان است. روش اين پژوهش، توصيفي پيمايشي مي‌باشد و جامعه آماري آن كليه مديران دوره ابتدايي شهرستان پاكدشت مي‌باشد كه شامل 107 مدير است. براي برآورد حجم نمونه از جدول مورگان استفاده شده است كه از جامعه آماري 107 نفري 76 نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند ابزار اندازه‌گيري اطلاعات دو پرسشنامه محقق ساخته، با ضريب پايايي 72/0 و 75/0 آلفاي كرانباخ است. براي تجزيه و تحليل داده‌ها از آمار توصيفي (فراواني، ميانه، ميانگين، مد، انحراف معيار) و آمار استنباطي (آزمون t تك گروهي، ضريب همبستگي پيرسون و رگرسيون گام به گام) استفاده شده است.
يافته‌هاي تحقيق نشان مي‌دهد كه:
طبق نظرات معلمان، مديران وظايف خود را طبق شرح وظايف انجام مي‌دهند و در انجام اين وظايف زمان مناسب را براي آنها اختصاص مي‌دهند.
واژه‌هاي كليدي: عملكرد مديران، شرح وظايف، مديريت زمان

فهرست مطالب
عنوان صفحه
چكيده‌أ
فصل اول: كليات تحقيق
1-1- مقدمه2
1-2- بيان مسأله4
1-3- اهميت وضرورت مسأله7
1-4- اهداف تحقيق: (به تفكيك هدف كلي و هدف هاي جزئي)10
1-5- سوالات تحقيق12
1-6- تعاريف نظري و عملياتي متغيرها14
فصل دوم: ادبيات و پيشينه تحقيق
مقدمه18
2-1- بخش اول: ادبيات تحقيق18
2-1-1- مديريت18
2-1-1-1- نظري اجمالي بر مديريت و تاريخچه آن در ايران و جهان18
2-1-1-2- نظري اجمالي به مديريت آموزشي20
2-1-1-3- مديريت آموزشي در ايران22
2-1-1-4- وظايف مديران از ديدگاه‌هاي مختلف22
2-1-2- ارزيابي عملكرد35
2-1-2-1- عملكرد مطلوب چيست؟35
2-1-2-2- دلايل ارزيابي عملكرد36
2-1-2-3- چه كسي بايد به ارزشيابي بپردازد؟37
2-1-2-4- شيوه‌هاي ارزيابي عملكرد39
2-1-2-5- مسائل متداول ارزيابي44
2-1-2-6- بازخورد نمودن نتيجه عملكرد47
2-1-2-7- سنجش ارزش اجتماعي عملكرد در سازمان‌ها و افراد48
2-1-3- مديريت زمان49
2-1-3-1- تعريف مديريت زمان49
2-1-3-2- اهميت مديريت زمان51
2-1-3-3- مراحل مديريت زمان53
2-1-3-4- مهمترين عوامل اتلاف وقت55
2-1-3-5- از نظر مديريت زمان كارها به چند دسته تقسيم مي‌شوند57
2-1-3-6- راه‌هاي ايجاد وقت58
2-2- بخش دوم: پيشينه تحقيق59
2-2-1- الف: تحقيقات داخلي59
2-2-2- ب : تحقيقات خارجي67
جمع‌بندي72
فصل سوم: روش تحقيق و جمع‌آوري اطلاعات
مقدمه75
3-1- روش تحقيق76
3-2- جامعه آماري و روش انتخاب نمونه آماري:77
3-3- ابزار جمع‌آوري اطلاعات:77
3-4- اعتبار ابزار سنجش:80
3-5- روايي ابزار سنجش:80
3-6- شيوه تجزيه و تحليل داده‌ها:80
فصل چهارم: تجزيه و تحليل داده‌ها
مقدمه82
4-1- توصيف داده ها82
4-2- تحليل داده ها87
فصل پنجم: نتيجه‌گيري
مقدمه112
5-1- گزارش نتايج113
5-2- بحث و نتيجه‌گيري121
5-3- پيشنهادها123
5-4- محدوديت‌ها123
منابع126
ضميمه
فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول (3-1): توزيع سوال‌هاي بخش اول پرسشنامه براساس سوالات تحقيق79
جدول (3-2): توزيع سوال‌هاي بخش دوم پرسشنامه براساس سوالات تحقيق79
جدول (4-1): بررسي متغير مديريت زمان و مؤلفه‌هاي آن 82
جدول (4-2): بررسي متغير شرح وظايف مديران و مؤلفه‌هاي آن85
جدول (4-3): ضريب همبستگي ساده بين مولفه هاي مديريت زمان و عملکرد جاري مديران بر وظايف مديران آموزشي88
جدول(4-4): مدل به دست آمده از رگرسيون گام به گام با توجه به بيشترين تاثير متغيرها 89
جدول(4-5): خلاصه تحليل واريانس در مورد هريک از مولفه هاي مديريت زمان92
جدول(4-6): ضرايب معادله رگرسيون گام به گام (مدل باقي مانده)94
جدول(4-7): نتايج آزمون آماري t تک گروه پيرامون انطباق عملكرد مديران دوره ابتدايي در زمينه كيفيت بخشي به آموزش با شرح وظايف97
جدول(4-8): نتايج آزمون آماري t تک گروه پيرامون عملكرد مديران دوره ابتدايي در زمينه تحكيم باورهاي ديني با شرح وظايف آنان98
جدول(4-9): نتايج آزمون آماري t تک گروه پيرامون انطباق عملكرد مديران دوره ابتدايي در زمينه ارتقاء كارآمدي و اثربخشي فعاليت مديران و معلمان با شرح وظايف آنان99
جدول(4-10): نتايج آزمون آماري t تک گروه پيرامون انطباق عملكرد مديران دوره ابتدايي در زمينه تقويت انگيزه تحصيلي و ايجاد رقابت سالم بين دانش‌آموزان با شرح وظايف101
جدول(4-11): نتايج آزمون آماري t تک گروه پيرامون انطباق عملكرد مديران دوره ابتدايي در زمينه عدالت آموزشي و ايجاد فرصت آموزشي مناسب با شرح وظايف آنان102
جدول(4-12): نتايج آزمون آماري t تک گروه پيرامون ميزان تناسب زمان اختصاص يافته از سوي مديران در زمينه كيفيت بخشي به آموزش104
جدول(4-13): نتايج آزمون آماري t تک گروه پيرامون ميزان تناسب زمان اختصاص يافته از سوي مديران در زمينه تحكيم باورهاي ديني105
جدول(4-14): نتايج آزمون آماري t تک گروه پيرامون ميزان تناسب زمان اختصاص يافته از سوي مديران در زمينه ارتقاء كارآمدي و اثربخش فعاليت مديران و معلمان106
جدول(4-15): نتايج آزمون آماري t تک گروه پيرامون ميزان تناسب زمان اختصاص يافته از سوي مديران در زمينه تقويت انگيزه تحصيلي و ايجاد رقابت سالم بين دانش‌آموزان107
جدول(4-16): نتايج آزمون t تک گروه پيرامون ميزان تناسب زمان اختصاص يافته از سوي مديران در زمينه عدالت آموزشي و ايجاد فرصت آموزشي مناسب109
فهرست نمودار
عنوان صفحه
2-1 نمودار انگيزش31

كليات تحقيق
مقدمه
بيان مسئله
اهميت و ضرورت تحقيق
اهداف تحقيق
سوالات تحقيق
تعاريف متغيرها

1-1- مقدمه:
انسان به عنوان اشرف مخلوقات همواره در عرصه گيتي شگفتي آفرين و خلاق بوده است و با قدرت تفکر و انديشهاي که خداوند به او ارزاني داشته و با کسب علم و معرفت ميتواند در طول حياتش منشأ اثرات مفيد براي جامعه و مردم در سازمانها باشد.
لازم به ذکر است که جامعه امروز، جامعه سازماني است. کودکان در سازمانهايي به نام زايشگاه به دنيا ميآيند، بيشتر سالها رشد و پرورش خود را درسازمانهايي به نام مدرسه ميگذرانند، و پس از فراغت از مدرسه اغلب آنان به نحوي در سازمانهاي دولتي، صنعتي، تجاري يا آموزشي مشغل کار ميشوند. امروزه، بخش عمده زندگي ما در سازمانها يا در ارتباط با سازمانها سپري ميشود. در يکي کار ميکنيم و از خدمات و توليدات سازمانهاي ديگر بهره مند ميشويم بعضي از آنها بزرگ و پيچيدهاند نظير سازمانهاي دولتي و صنعتي، دانشگاهها و بعضي ديگر کوچک و سادهاند نظير شرکتهاي خصوصي و مدارس (علاقه‌بند 1382، ص 3)
همچنين مديران، به عنوان گردانندگان اصلي سازمانها، نقش مهمي در بهسازي فعاليتهاي سازماني ايفا ميکنند. به دليل اهميت اين نقش، امروزه، مديريت به عنوان کار و حرفهاي تلقي ميشود که اشتغال به آن مستلزم پيش آمادگي و آموزش است (علاقه بند 1382، ص 1)
بنابراين آموزش مديران و آماده ساختن آنان براي ايفاي نقش مديريت ضروري است، مديريت آموزشي در مقايسه با ساير مديريتها از لحاظ تأثيري که در جريان و گردش فعاليتهاي آموزشي بر کيفيت فارغ التحصيلاني که وارد دورههاي آموزشي مديريت ميشوند از اهميت بيشتري برخوردار است و توجه به مديريت آموزشي در بردارنده نتيجه آني و آتي است. نتيجه آني حاصل از مديريت کساني که شرايط و صلاحيت کار در سازمان آموزشي را کسب کرده باشند، بهبود شرايط کار، افزايش رضايت و ايمني خاطر کارکنان از مدير و کار و هماهنگ ساختن تلاشها در شکل دهي به امکانات و منابع موجود جهت تحقق اهداف سازمان و در نتيجه تقويت روحيه کارکنان آمادگي بار شکوفايي و خلاقيت، نوآوري و تحرک کارکنان است. نتايج آتي توجه به مديريت آموزشي تاثير بسزايي است كه مديران آموزشي مي‌توانند در رشد ذهني، شناخت، درك و فهم مديران ديگر داشته باشند بنابراين با تربيت مديران شايسته براي سازمان‌هاي آموزشي ميتوان کيفيت تمام حرف موجود در جامعه را رشد داد و در صورت انتخاب مديران ناشايست در مراکز آموزشي بايد سقوط کيفيت آموزشي وزارت آموزش و پرورش و در نتيجه همه رشتههاي آموزشي عالي و بالاخره جامعه و تمامي حرف موجود در آن را پيشبيني نمود (بهرنگي، 1374، ص 11).
مديران بايد سازمان خود را به سوي آيندهاي ناشناخته هدايت کنند که کاميابي در آن را پر تلاطم نيز به توانمندي آنها در تجسم و درک دنياي پيچيده و انباشته از ظرافتها، ناپايداريها، و موانع و واقعيتهاي انکارناپذير بستگي دارد (اسفندياري – 1383)
امروزه اساس مديريت زمان به صرف اثربخشي اوقات استوار است و تسلط بر زمان تنها رمز موفقيت آدمي به شمار ميآيد در مديريت زمان از فنوني استفاده ميشود که افراد ميتوانند با صرف حداقل زمان بيشترين نتايج را بدست آورند . مديران بايد از هر چيزي که مانع انجام به موقع کارهاي مهم ميگردد دوري کنند مديريت زمان به مديران شهامت تفويض اختيار را ميدهد و بدين ترتيب ميتوانند بهرهوري خود را به حداکثر برسانند (رضائيان، 1380)
هدف اصلي مديريت زمان کار هوشمندانه و زيرکانه به جاي کار سخت است زيرکي به اين معني است که بتوانيم کارها را اولويت بندي کرده و از مهمترين كارها آغاز کنيم براي بالا بردن کارايي و بهرهوري سازمان (جسمي 1379). مديريت زمان يعني چه طور از زمان استفاده کنيم نه اين که چه طور در وقت صرفهجويي کنيم.
1-2- بيان مسأله:
از ويژگيهاي دنياي ما افزايش روز افزون نيازهاي انسان است. نياز به کشف علل پديدهها، نياز به فتح دريچههاي پنهان علم، نياز به رشتههاي گوناگون علمي، نياز به تشکيلات و سازمانهاي منظم…
در ميان همه اين نيازها و نيازمنديها و براي بيشتر استفاده کردن از امکانات و استعدادها و بهتر رسيدن به مطلوب نياز به مديريت از اولويت خاصي برخوردار است زيرا با نقشي که مديريت در بازدهي امکانات، سرعت عمل و هرز نرفتن استعدادها دارد اين ضرورت هرچه بيشتر قابل درک است (دامغاني، 1383،
ص 17)
الگوي کلي نهادها و سازمانهاي رسمي جامعه که وظايف انتقال فرهنگ و شکوفاسازي آن پرورش همه جانبه فرد و تربيت نيروي انساني ماهر را بر عهده دارند اصطلاحاً نظام آموزش و پرورش ناميده ميشوند، امروزه نظام آموزش و پرورش به عنوان يک پديده عام اجتماعي جزء لاينفک زندگي اجتماعي به شمار ميرود پيدايي و گسترش اين نظامها حاکي از اهميت روز افزون امر آموزش و پرورش در جهان کنوني است (علاقه بند، 1384، ص 7)
مديران آموزشي کساني هستند که در تصميم گيريهاي آموزشي و پرورشي نقش دارند رفتار و عملکرد آنان جريان آموزش و پرورش را مستقيماً تحت تأثير قرار ميدهد علاوه بر داشتن معلومات در زمينه آموزش و پرورش تسلط بر روشها و مهارتهاي عملي، بايد به اندازه کافي سابقه آموزشي داشته باشند تا بتوانند ماموريت اصلي و مسائل و مشکلات کار خود را به درستي درک کنند. (علاقه بند 1384، ص 14)
عملکرد مدير عبارت است از ميزان کارايي و اثربخشي مدير در تعيين هدفهاي مناسب عملكرد و ميزان اثربخشي و كارايي سازمان در تحقق اهداف تعيين شده مي‌باشد.
مسئوليتهاي مديران سازمانها ايجاب ميکند که عملکرد انان در آن واحد هم کارآمد و هم اثربخش باشد. زمان از جمله نعمتهاي گرانبهايي است که در اختيار انسان قرار گرفته عاملي است با قابليت انعطاف نامحدود براي دستهبندي فعاليتهايي که منجر به عملکرد ميشود و در خدمت افزايش توانمندي افراد قرار ميگيرد. (حجات، 1388)
همچنين مقوله مديريت زمان سالهاست که ذهن افراد و صاحب نظران را به خود مشغول کرده حقيقت آن است که ما بايد خود را اداره کنيم نه زمان را، چرا که زمان اساساً اداره شدني نيست و خواه يا ناخواه زمان ميگذرد و اين ما هستيم که بايستي از آن به خوبي استفاده کنيم. (خسروي و قرباني، 1383)
بطور کلي مديريت زمان ايجاد زمينه مشارکت است براي هر فرد سازماني در جهت اخذ نتيجه از وظايفي که برنامه تعيين ميکند و در عين حال با حداکثر توان سعي در محترم شمردن سازمان دارد (اسفندياري، 1383)
مديران همواره بخش قابل ملاحظهاي از وقت خود را صرف اموري ميکنند که سودي براي سازمان آنها ندارد در صورتي که جوهره مديريت زمان اين است که مديران بهترين و پرانرژي ترين اوقات خود را صرف مهمترين کارها کنند تا به بيشترين نتايج برسند (جسمي، 1379)
لذا اين پژوهش در صدد بررسي ميزان انطباق عملکرد مديران با شرح وظايف مديران آموزشي با رويکرد مديريت زمان بوده است اين پژوهش در راستاي پاسخ به اين سئوال است که آيا عملکرد مديران با وظايف مديران آموزشي و زماني که براي انجام اين وظايف صرف ميکنند انطباق دارد يا نه که در صورت عدم انطباق عملکرد مديران با وظايف آنان پيشرد هدفهاي آموزش ميسر نشده است و در نتيجه منابع سازمان آموزش و پرورش به هدر خواهد رفت.
1-3- اهميت وضرورت مسأله:
آموزش و پرورش از ديرباز، نقش اساسي در تداوم و بقاي جوامع بشري ايفا کرده است. آداب و رسوم، اعتقادات، ارزشها، نگرشها، رفتارها و دانشها و مهارتهاي جامعه از طريق فراگردهاي پرورش و آموزش قابل انتقال بوده. ايفاي اين وظيفه را رسماً آموزش و پرورش بر عهده مي گيرد و يادگيري عمدتاً در شرايط و وضعيتهاي سازمان يافته، طبق برنامهها و اهداف مشخص صورت ميگيرد (علاقه‌بند، 1384)
نظامهاي آموزش و پرورش به مرور پي ميبرند که در شرايط پيچيده امروز بدون مديريت و رهبري موثر، قادر نخواهند بود که پاسخگوي مسئوليتهاي فزاينده خويش باشند. از يک سو با آشکار شدن اهميت آموزش و پرورش در جامعه، مردم روز به روز نسبت به مسائل آموزش و پرورش حساسيت بيشتري پيدا ميکنند از اين رو نوع آموزش و پرورش و شيوه عملکرد مديران در معرض پرسش قرار ميگيرد (علاقه بند، 1384 ص 15)
در بين انواع مديريت، مديريت بر سازمانهاي آموزشي از اهميت ويژه اي برخوردار است و نقش راهبردي دارد زيرا تمام اهداف و عوامل اين سازمانها انساني است و نقش و رسالت آنها، از يک سو و تبديل انسانهاي خام به انسانهاي صنعتگر، خلاق، خودآگاه و رشد يافته و از سوي ديگر تأمين کننده نيازهاي انساني جامعه خواهد شد.
اگر سازمانهاي ديگر جامعه در ايفاي وظايف و رسالت خود کوتاهي کنند و به اهداف مورد نظر دست نيابند نتيجه آن مستقيماً عايد گروه يا سازماني است که با آن سروکار دارند اما اگر سازمان آموزش و پرورش و مديران آن از ماهيت کار خود غافل باشند يا در فرايند يادگيري و ياددهي وقفهاي به وجود آورند حاصل کارشان در ابعاد اخلاقي، اجتماعي، اقتصادي متوجه جامعه خواهد شد و در رشد و توسعه جامعه و يا افت و انحطاط آن سهم موثري خواهد داشت (نيکبختان 1379، ص 6)
بنابراين عملکرد مديران در سطح آموزش و پرورش از مدرسه تا وزارتخانه نقش حياتي و حساسي در پيشبرد و تحقق اهداف آموزش و پرورش دارد و هيچ نظام آموزشي نميتواند بدون داشتن مديران شايسته، دلسوز، متعادل و متقي و انديشمند به اهداف خود برسند.
با توجه به جمعيت منطقه پاكدشت و مهاجرخيز بودن اين منطقه باعث كمبود فضاي آموزشي براي دانش‌آموزان مي‌شود و همچنين كمبود نيروي انساني متخصص مديريت مدارس اين منطقه را حساس‌تر مي‌كند علاوه بر اين با در نظر گرفتن اين مسئله كه مدارس ابتدايي و مديريت آن از اهميت بسزايي در بين مديريت مقاطع ديگر برخوردار است زيرا سر و كار با كودكاني است كه آسيب‌پذيرترين مقطع آموزشي را آغاز مي‌كنند تا استعدادها و شخصيت كودكان در اين دوره شكل مي‌گيرد بنابراين ضرورت و اهميت پژوهش در اين منطقه و مقطع مد نظر قرار مي‌گيرد.
از ديرباز مبحث زمان و مديريت بر آن مورد توجه انسان بوده است علما و دانشمندان نقطه نظرات گوناگون ارائه کردهاند که در دين اسلام نيز اهميت زمان و لزوم بهره گيري مناسب از آن مورد تأکيد قرار گرفته است. حضرت علي(ع) ميفرمايد.
فرصتها همانند ابري در حال سپري شدن هستند، قبل از آن که از دست بروند آن را غنيمت شماريد تا دچار پشيماني نگرديد.
امروزه نيز مديريت زمان در علم مديريت از جايگاه ويژه اي برخوردار است از اين رو مديريت زمان علم کنترل زمان و استفاده صحيح از آن نيز ناميده ميشود (مرکز اطلاعات فني ايران، 1388)
1-4- اهداف تحقيق:
هدف کلي:
بررسي ميزان انطباق عملكرد جاري مديران بر وظايف مديران آموزشي دوره ابتدايي شهرستان پاكدشت با رويكرد: مديريت زمان
اهداف جزئي:
1- بررسي ميزان انطباق عملكرد مديران دوره ابتدايي با شرح وظايف آنان براي كيفيت بخشي به آموزش
2- بررسي ميزان انطباق عملكرد مديران دوره ابتدايي با شرح وظايف آنان براي تحكيم باورهاي ديني
3- بررسي ميزان انطباق عملكرد مديران دوره ابتدايي با شرح وظايف آنان براي ارتقاء كارآمدي و اثربخشي فعاليت مديران و معلمان
4- بررسي ميزان انطباق عملكرد مديران دوره ابتدايي با شرح وظايف آنان براي تقويت انگيزه تحصيلي و ايجاد رقابت سالم بين دانش آموزان
5- بررسي ميزان انطباق عملكرد مديران دوره ابتدايي با شرح وظايف آنان براي عدالت آموزشي و ايجاد فرصت آموزشي مناسب
6- بررسي مناسبت زمان اختصاص يافته از سوي مديران دوره ابتدايي به كيفيت بخشي به آموزشي
7- بررسي مناسبت زمان اختصاص يافته از سوي مديران دوره ابتدايي به تحكيم باورهاي ديني.
8- بررسي مناسبت زمان اختصاص يافته از سوي مديران دوره ابتدايي به ارتقاء كارآمدي و اثربخشي فعاليت مديران و معلمان
9- بررسي مناسبت زمان اختصاص يافته از سوي مديران دوره ابتدايي به تقويت انگيزه تحصيلي و ايجاد سالم بين دانش آموزان
10- بررسي مناسبت زمان اختصاص يافته از سوي مديران دوره ابتدايي به توسعه عدالت آموزشي و ايجاد فرصت آموزشي مناسب .

1-5- سوالات تحقيق:
1- آيا عملكرد مديران دوره ابتدايي در زمينه كيفيت بخشي به آموزش با شرح وظايف آنان انطباق دارد.
2- آيا عملكرد مديران دوره ابتدايي در زمينه تحكيم باورهاي ديني با شرح وظايف آنان انطباق دارد.
3- آيا عملكرد مديران دوره ابتدايي در زمينه ارتقاء كارآمدي و اثربخشي فعاليت مديران و معلمان با شرح وظايف آنان انطباق دارد.
4- آيا عملكرد مديران دوره ابتدايي در زمينه تقويت انگيزه تحصيلي و ايجاد رقابت سالم بين دانش‌آموزان با شرح وظايف آنان انطباق دارد.
5- آيا عملكرد مديران دوره ابتدايي در زمينه عدالت آموزشي و ايجاد فرصت آموزشي مناسب با شرح وظايف آنان انطباق دارد.
6- آيا زمان اختصاص يافته از سوي مديران به كيفيت بخشي به آموزش مناسب بوده است؟
7- آيا زمان اختصاص يافته از سوي مديران به تحكيم باورهاي ديني مناسب بوده است؟
8- آيا زمان اختصاص يافته از سوي مديران به ارتقاء كارآمدي و اثربخش فعاليت مديران و معلمان تناسب دارند.
9- آيا زمان اختصاص يافته از سوي مديران به تقويت انگيزه تحصيلي و ايجاد رقابت سالم بين دانش آموزان مناسب بوده است؟
10- آيا زمان اختصاص يافته از سوي مديران به عدالت آموزشي و ايجاد فرصت آموزشي مناسب مناسب بوده است؟

1-6- تعاريف نظري و عملياتي متغيرها:
تعاريف نظري:
كيفيت بخشي به آموزش: ايجاد تغييرات موفقيت آميز در نظام آموزشي. (اعضاي گروه آموزشي‏، 1385)
تحكيم باورهاي ديني: مقاوم سازي و ايجاد روحيه مقاومت در برابر لغزشها و انحرافات كه خودشناسي از بصيرت‏، ايمان‏، تمرين و ممارست و در نهايت ايجاد عادت انديشيدن است. (نوروزي، 1387)
كارآمدي و اثربخشي مديران و معلمان: مسئوليت مديران و معلمان ايجاب مي‌كند كه عملكرد آنها در آن واحد هم كارآمد و هم اثربخش يافته كه اثربخشي يعني انجام دادن “كارهاي دست” و كارايي يعني “درست انجام دادن كارها” (علاقه بند‏، 1382، ص 16).
انگيزه تحصيلي: ميزان تحريكاتي كه يادگيرندگان دريافت مي‌كنند در جهت برانگيختن علاقه به يادگيري (غلام نيا‏، 1385، ص 10).
رقابت سالم: رقابت سالم مي‌تواند معطوف به كنترل منابع با هدف در اختيار گرفتن فرصتها و امكانات بيشتر باشد كه براي دستيابي به منابع قدرت مورد نياز است (پيمان‏، 1388)
عدالت آموزشي: قرار گرفتن مناسب و درست عمل نمودن تمامي عوامل و مولفه‌هاي تاثيرگذار در نظام تعليم و تربيت آن گونه كه شايسته است تا همه افراد بتوانند از شرايط مطلوب آموزشي بهره‌مند گردند (عارفي فرد – مصلحي راد ، 1385).
فرصت آموزشي: تامين و ايجاد موقعيت مساعد براي آموزش در جهت تحقق اهداف آموزش و پرورش (نوروزي، 1387)
مديريت زمان
تثبيت عامل زمان در تصميم گيري‌هاي آگاهانه، اگرچه اتخاذ يا انتخاب تصميمي كه به طور مطلق تاثير زمان را بر آن تصميم از بين ببرد تقريباً غيرممكن است اما مي‌توان بازه‌هاي زماني متنوعي را ايجاد كرد، در كنترل گرفت و بر آن مديريت كرد (درودي، 1387)
تعاريف عملياتي:
كيفيت بخشي به آموزش: كيفيت بخشي به آموزش در اين پژوهش به وسيله گويه‌هاي 1 تا 3 بخش اول پرسشنامه تعريف شده است.
تحكيم باورهاي ديني: تحكيم باورهاي ديني در اين پژوهش به وسيله گويه‌هاي 4 تا 7 بخش اول پرسشنامه تعريف شده است.
كارآمدي و اثربخشي مديران و معلمان: كارآمدي و اثربخش مديران و معلمان در اين پژوهش به وسيله گويه‌هاي 8 تا 12 بخش اول پرسشنامه تعريف شده است.
انگيزه تحصيلي و رقابت سالم: انگيزه تحصيلي و رقابت سالم در اين پژوهش به وسيله گويه‌هاي 13 تا 17 بخش اول پرسشنامه تعريف شده است.
عدالت آموزشي و فرصت آموزشي: عدالت آموزشي و فرصت آموزشي در اين پژوهش به وسيله گويه‌هاي 18 تا 22 بخش اول پرسشنامه تعريف شده است.
مديريت زمان: مديران زمان در اين پژوهش به وسيله گويه هاي 1 تا 15 بخش دوم پرسشنامه تعريف شده است.

مقدمه
بخش اول: ادبيات تحقيق
الف- مديريت:
– نظري اجمالي به تاريخچه مديريت در ايران و جهان
– نظري اجمالي به مديريت آموزشي
– مديريت آموزش در ايران
– وظايف مديران آموزشي از ديدگاه‌هاي مختلف
ب- ارزيابي عمللكرد:
– عملكرد مطلوب چيست؟
– چرا بايد عملكرد را ارزيابي كرد
– چه كسي بايد به ارزشيابي بپردازد
– شيوه‌هاي ارزيابي عملكرد
– مسائل مقدماتي ارزيابي
– بازخورد نمودن نتيجه عملكرد- سنجش ارزش اجتماع عملكرد در سازمان‌ها و افراد
ج- مديريت زمان:
– تعريف مديريت زمان
– اهميت مديريت زمان
– مراحل مديريت زمان
– مهمترين عوامل اتلاف وقت
– از نظر مديريت زمان كارها به چند دسته تقسيم مي‌شوند
– راه‌هاي ايجاد وقت
بخش دوم: پيشينه تحقيق
الف- تحقيقات داخلي
ب- تحقيقات خارجي
د- جمع‌بندي
مقدمه
هر تحقيق كه به صورت علمي انجام مي‌شود داراي مفاهيم و مباني نظري و نيز پيشينه تحقيقاتي است كه محقق بايد به آنها توجه نمايد.
در اين فصل نظري اجمالي بر مديريت آموزشي داشته و مباني نظري آن و نيز وظايف مديران آموزشي و مباني نظري ارزيابي عملكرد شغلي و در آخر رويكرد مديريت زمان ارائه گرديده است. همچنين سعي شده است يك نماي كلي درباره موضوع تحقيق بيان گردد.

2-1- بخش اول: ادبيات تحقيق
2-1-1- مديريت
2-1-1-1- نظري اجمالي بر مديريت و تاريخچه آن در ايران و جهان
نهضتي در تاريخ تحول انديشه‌هاي مديريت به مديريت علمي معروف است در اوايل قرن بيستم در آمريكا پديد آمد بنيان‌گذار اين نهضت فردريك تيلور بود بنا به اعتقاد او ويژگي بارز مديريت علمي تأكيد بر مديريت در سطح عملياتي، مطالعات علمي عمليات به منظور تشخيص عوامل موثر بر آن و كشف موثرترين روش براي انجام كار است. پيام ضمني مديريت علمي آن است كه كارآمدتر و عقلاني‌تر كردن سازمان‌ها از طريق كاربرد روش‌هاي علمي، برنامه‌ريزي و طراحي سازماني امكان‌پذير است. (علاقه‌مند 1382)
بسياري درباره مديريت بحث كرده و هر يك از ابعاد مختلف به آن نگريسته‌اند، صاحبنظراني چون هانري فايول كه سعي در ارائه يك نظريه عمومي براي اداره امور جميع سازمان‌ها داشته و از اصولي چون تقسيم كار، اختيار و مسئوليت، انضباط، وحدت مديريت و وحدت فرماندهي كه به نظر وي در كليه سازمان‌ها قابل اعمال است نام مي‌برد.
هاندري فايول اولين كسي بود كه فراگرد مديريت را به وظايف و يا كاركردها تقسيم كرد مطابق با نظر فايول كاركردهاي مديريت را با نظم در طرح‌ريزي، سازمان‌دهي، فرماندهي، هماهنگي و كنترل تعريف مي‌كند. (علاقه‌مند 1382)
به طور كلي آنچه را كه در حال حاضر با عنوان تئوري كلاسيك سازمان مشخص مي‌نمائيم، برآوردي از سه مسير فكري: 1- توجيه ماكس وبر از ساختار بروكراتيك در يك قالب اجتماعي، 2- برخورد مديريت علمي فردريك تيلور و 3- مديريت اداري گيوليك و اورويك با الهام از مديريت علمي.
بنابراين مي‌توان گفت كه نظريه‌هاي كلاسيك مديريت يا نظريه‌هاي سنتي و مديريت علمي كه امروزه مورد توجه صاحبنظران دانش مديريت است به اوايل قرن بيستم برمي‌گردد. از يك سو به نتايج حاصله از انقلاب صنعتي در اروپا و آمريكا و از سوي ديگر به افزايش دامنه قدرت و اختيارات حكومت مربوط مي‌شود، اين تحولات ايجاب مي‌كرد كه سازمان‌هاي نويني منطبق با نيازهاي زمان و توسعه دستگاه‌هاي دولتي و خصوصي ايجاد گردد.
غرض از بيان اين مختصر از تاريخ تدوين نظريه‌هاي مديريت علمي اين است كه اين ديدگاه‌ها به تدريج جاي خود را در تعليم و تربيت باز كرده و توسط صاحبنظران ديگري سعي و توصيه در به‌كارگيري آن شده است.

2-1-1-2- نظري اجمالي به مديريت آموزشي
تقريباً بلافاصله پس از اين كه اذهان عامه با اصول مديريت علمي آشنا شدند، فشارهاي همه‌جانبه‌اي چه از سوي بخش خصوصي و يا دولتي در جهت نفوذ اين مديريت در مدارس به عمل آمد. كالاهان1 در مطالعه بنيادين خود درمي‌يابد كه اعتقاد به كارايي به عنوان ايدئولوژي مديريت بروز كرده است، براي نمونه جيمز. مك كاناگي2 از دانشگاه دارتموت، در سال 1918 نوشت: “عصر، عصر كارايي است، هيچ اتهامي در مقابل افكار عمومي بالاتر از اين نيست كه مدرسه بگويد فاقد كارايي است.” اين امر مسئولان تعليم و تربيت را تشويق به بكاربستن شيوه‌هاي صنعتي كرد و از آنان خواست كه معلمان را در رابطه با كاري كه بايد انجام پذيرد، استانداردهايي كه تحقق يابد، روش‌هايي كه به كار گرفته شود و ادواتي كه مورد مصرف قرار گيرد، جز به جز آموزش دهند. (اقتداري، 72، ص 8-5)
با اين وضع طبيعي به نظر مي‌رسد كه مديريت آموزشي نيز توام و به تبع تحولاتي كه در نظام‌هاي آموزش و پرورش كشورها به وقوع پيوسته، مراحل و دوره‌هايي را پشت سر گذاشته و به صورت امروزي درآمده باشد و با توجه به اهميت ويژه‌اي كه تعليم و تربيت در زمينه‌هاي مختلف زندگي فردي و اجتماعي انسان داراست، همچنين از وضعيت‌هاي امروزي نيز فراتر رفته و همگام با تغييرات زندگي اجتماعي، تحولات يرا در آينده پذيرا باشد و يا سبب شود.
منظور اصلي مديريت در هر سازماني عبارتست از هماهنگ‌سازي كوشش‌هاي افراد، انسان و استفاده موثر از منابع ديگر براي تحقق هدف‌هاي سازمان در موسسات آموزشي، اين هدف‌ها مربوط به تعليم و تربيت و يادگيري است. پس منظور از مديريت در سازمان‌هاي آموزشي، تحقق هدف‌هاي آموزشي و پيشبرد موثر آموزش در يادگيري است (علاقه‌بند، 1382، ص 136).
ضرورت توجه به مديريت آموزشي از اهميت خاصي برخوردار است. زيرا وظايف آن به لحاظ كيفي بسيار گسترده و داراي اهميت فراوان مي‌باشد. در كشور ما توجه به مسئله مديريت آموزشي تقريباً از سي سال پيش، ابتدا از طريق ارائه دروس و سپس ايجاد رشته‌هاي تحصيلي دانشگاهي آغاز گرديده است. (علاقه‌بند 1382، ص 1)
ولي عليرغم گسترش روزافزون نظام آموزشي و ضرورت توجه بيش از پيش به اداره آن، متاسفانه نگاهي گذرا به آمار و اطلاعات و واقعيات موجود درباره مديران آموزشي در زمينه‌هاي سطح تحصيلات، ديدن دوره‌هاي مديريت و شركت در كلاس‌هاي آموزش ضمن خدمت و غيره بيانگر يك نوع كم توجهي به تربيت و آماده‌سازي اين گروه بر اهميت و موثر در آموزش و پرورش است. (فصلنامه تعليم و تربيت، ص 127-147).

2-1-1-3- مديريت آموزشي در ايران
بررسي تاريخي و مقايسه آموزش و پرورش قديمي ايران، با آنچه كه امروز داريم، با توجه به مسئله مديريت آموزش و به تبع آن مديريت مدارس را الزامي و اجتناب‌ناپذير مي‌نمايد. در گذشته در آموزش و پرورش سنتي به دليل سادگي و محدود بودن شايد چنين نيازي محسوس نبوده است، ولي با گسترش نظام آموزشي كشورمان بيانگر اين حقيقت است كه امروزه، رهبري و مديريت نظام آموزش و پرورش در سطوح مختلف آن به صورت يكي از مسئوليت‌هاي مهم و سنگين جامعه درآمده است.
نكته مهم لزوماً دارا بودن وظايف مديريت آموزشي است كه كسب اين مهارت‌ها از طريق تحصيل و تجربه امكان پذير مي‌گردد.

2-1-1-4- وظايف مديران از ديدگاه‌هاي مختلف
لازم به ذكر است كه وظايف كلي مديران واحدهاي آموزشي براساس اهداف مديريت تنظيم و بيان مي‌شود. اين وظايف را علاقه‌بند اين‌گونه بيان مي‌كند:
– برنامه آموزشي و تدريس:
مهمترين وظيفه مديران آموزش، هدايت جريان آموزشي و يادگيري به ويژه تسهيل جريان رشد و پرورش دانش‌آموزان است، نقش مديران آموزش سازماندهي موثر و بسيج منابع انساني و مالي و مادي و هدايت فعاليت‌هاي اجرائي برنامه‌هاي آموزشي است.
– امور دانش‌آموزان:
الف- پذيرش، ثبت نام، گروه‌بندي و نگهداري آمارهاي حضور و غياب سوابق و اطلاعات شغلي و تحصيلي دانش‌آموزان.
ب- شناسايي توانايي‌هاي علائق و نيازهاي فراگيران و پرورش آنها.
– امور كاركنان آموزشي
– روابط مدرسه و اجتماع
– تسهيلات و تجهيزات
– امور مالي و اداري (علاقه‌بند، 1372)
دكتر اقتداري عناصر زير را به‌عنوان وظايف خاص مديريت مورد توجه قرار مي‌دهد:
“برنامه‌ريزي، سازماندهي، هماهنگي، رهبري و كنترل و نظارت” (اقتداري، 1372، ص 62).
دكتر مصطفي عسگريان وظايف زير را براي مديران آموزشي مورد توجه قرار مي‌دهد:
– موجوديت آنها كاملاً بازدهي عايد كند.
– از نهادهاي اجتماعي ناشي شوند و از يك نقش اجتماعي برخوردار باشند.
– زمان فعاليتشان متناسب با نوع اهداف و مقاصدي باشد كه به خاطر تحقق آنها به وجود آمده‌اند. لذا عمر سازمان‌ها مي‌تواند كوتاه، كم دوام و يا طولاني باشد. (عسگريان 1385، ص 25)
سازماندهي فعاليت مستمري است كه مدير همواره با آن روبه‌روست و منحصر به طراحي سازمان در ابتداي آن نمي‌شود. از اين روست كه برخي از صاحبنظران سازمان و مديريت ازجمله “هميتون” اين وظيفه مدير را سازماندهي مجدد نام نهادند. (الواني، 1368، ص 61)
بدين معني كه مدير دائماً در كار اصلاح و بهبود سازمان و طراحي مجدد آن است. سازمان براي همپايي با محيط متغير اطرافش بايد دائماً در حال تغيير و تحول باشد و مدير است كه به كمك سازماندهي محيط اين حالت پويا را در سازمان حفظ مي‌كند.
عسگريان (سال 1371) در كتاب سازمان و مديريت آموزش و پرورش درباره سازماندهي به عنوان يكي از وظايف مديران آموزشي مي‌نويسد: “سازماندهي در محل عبارت است از ايجاد نظم و نسق كاري براي هر كس به انضمام هماهنگ كردن و مرتبط ساختن مساعي يك عده، با ايجاد موازين خاصي به طرف هدف‌هاي مشخص” به وسيله يك سازماندهي خوب مي‌توان صرفه جويي در زمان و امكانات مادي و مساعي نيروي انساني را ايجاد نمود و حداكثر استفاده از حداقل امكانات را موجب گرديد. لازمه سازماندهي يك كار گروهي، مطالعه زمان، برآورد امكانات مادي، تقسيم كار و تهيه وسايل لازم است. سازمان دادن پايه‌هاي موسسه را محكم مي‌كند. لازم است بر اصولي متكي شود چون:
– هر گروه بايد داراي مسئولي باشد كه در مقابل مافوق‌تر خود مسئوليت دارد.
– مسئولين بايد توجه به كيفيتشان به كار گمارده شده و بدون در نظر گرفتن كيفيت افراد مسئوليتي به آنها واگذار نشود، تا ثمره بهتري عايد شود.
– براي روز مبادا، جهت هر مسئولي جانشيني در نظر گرفته شود.
– با توجه به مسئوليت‌ها و وظايف هر يك از كاركنان، در صورت مشاهده زمان اضافي، كار فوق‌العاده براي آنان تعيين شود.
– كارها بايد بين اعضاء هم رديف شوند.
– تخصص‌ها در مسير خود به كار گرفته شوند، از واگذاري امور خارج از تخصص به افراد جلوگيري شود.
ايشان معتقدند علاوه بر اصول مذكور سازماندهي بايد:
1- طرح و برنامه‌ريزي‌هاي آموزشي و پرورشي: مدير وظيفه دارد، امور سازماني را طرح نموده و جهت اجراي امور برنامه‌ريزي نمايد، برنامه‌ريزي يعني عملياتي كه مدير بدان وسيله نقشه كارهاي مربوطه به هدف‌هاي سازمان و راه و روش برآورد آنها را براي آينده تهيه مي‌بيند.
2- سازماندهي: يعني ايجاد نظم و نسق كاري براي هر كس به انضمام هماهنگ كردن و مرتبط ساختن مساعي يك عده با ايجاد موازين خاصي به طرف هدف‌هاي مشخص
3- پيش‌بيني: يعني پيش‌بيني انجام امور سازمان با استفاده از منابع اطلاعاتي اداري و غير اداري كه از محيط كاري منشعب مي‌شود و با به كار بردن بينش و انديشه‌هاي مشخص.
4- هدايت و رهبري: يعني هدايت و رهبري دستگاه تحت مديريت فرد در مسير برآورد هدف كلي آن موسسه
5- ايجاد روحيه؟ يعني تشويق و ترغيب كاركنان سازمان براي انجام كار جهت حصول به اهداف سازماني.
6- اجراي صحيح مقررات به منظور باروري هدف‌هاي تربيتي.
7- رعايت مقررات انضباطي كاركنان با توجه به تحكيم روابط انساني و علت‌يابي بي نظمي احتمالي اعضاء
8- تشكيل جلسه و همكاري‌ها، به منظور انتقال اطلاعات، ايجاد زمينه مشاوره، تعليم دادن و توزيع نمودن وظايف (عسگريان، 1385، ص 98-104)
از بين وظايف مديران كه شرح آن از ديدگاه‌هاي مختلف رفته چهار وظيفه به عنوان وظايف كلي و عمومي مديران انتخاب نموده و به طور مختصر بيان شده است.
وظايف منتخب عبارتند از: برنامه‌ريزي، سازماندهي، هماهنگي، تحكيم روابط انساني.
امروز درباره عناصر مديريت و يا وظايفي كه مدير به اعتبار مقام و موقعيت سازماني خود انجام مي‌دهد وحدت نظري وجود دارد. (اقتداري، 1372، ص 62)

برنامه‌ريزي
براي برنامه‌ريزي تعاريف متعددي وجود دارد كه هر يك از آنها با توجه به ديدگاه، ويژه تعريف كننده و وابستگي او به حوزه علم و دانش خود است. مثلاً:
“برنامه‌ريزي شامل تعيين هدف و وضع خط مشي، تبديل هدف به صورت برنامه عمليات و پيش‌بيني چگونگي اجراي آنها مي‌شود به عبارت ديگر برنامه‌ريزي براساس پيش‌بيني، دورنگري درباره اين كه براي رسيدن به هدف معيني چه كاري، چگونه و در طي چه مدت زمان و به وسيله چه افرادي بايستي انجام شود استوار است. (اقتداري، 1372، ص 67).
برنامه‌ريزي فراگردي است مداوم، حساب شده و منطقي، جهت‌دار و درونگر، به منظور ارشاد و هدايت فعاليت‌هاي جمعي براي رسيدن به هدف مطلوب”. (فيوضات، 1381، ص 17)
اصولاً برنامه‌ريزي به مديران و كاركنان سازمان اين امكان را مي‌دهد كه با آزادي بيشتر آنچه را كه خواستارند بدست آورند و مديران موفق براي برنامه‌ريزي اهميت و ارزش فوق‌العاده‌اي قائل هستند و از آن به عنوان بزرگترين اهرم آن براي پيش‌بيني صحيح فعاليت‌هاي مثمر به ثمر مي‌باشد.
الواني براي يك برنامه‌ريزي جامع مراحل زير را مورد توجه قرار مي‌دهد: (الواني، 1368، ص 58)
1- تعيين و تدوين اهداف و آينده سازمان
2- شناخت اهداف و استراتژي‌هاي موجود در سازمان
3- تجزيه و تحليل شرايط محيطي سازمان
4- شناخت وضع موجود سازمان
5- تعيين تغييرات مورد لزوم
6- تصميم‌گيري در مورد استراتژي‌هاي مطلوب
7- اجراي استراتژي‌هاي جديد
8- كنترل و سنجش استراتژي‌هاي جديد در عمل
اما دكتر اقتداري برنامه‌ريزي را شامل سه مرحله زير مي‌داند: (اقتداري، 1372، ص 76)
“برنامه‌ريزي شامل تعيين و وضع خط مشي، تبديل هدف به صورت برنامه عمليات و پيش‌بيني چگونگي اجراي آنها مي‌باشد.”
بنابراين تعيين هدف‌ها و خط مشي‌هاي سازمان يكي از مسائل اساسي برنامه‌ريزي است كه اين هدف‌ها و خط مشي‌هاي كلي بايد به هدف‌هاي متعدد و جزئي تجزيه شوند تا جهت فعاليت‌هاي روزانه افراد و واحدهاي مختلف دستگاه را تعيين كنند.

سازماندهي
قبل از پرداختن به سازماندهي به عنوان يكي ديگر از وظايف مدير، ذكر تعاريفي چند از سازمان ضرورت دارد.
سازمان عبارتست از اجتماع ياز انسان‌هايي با عقايد و ايدئولوژي‌هاي مختلف كه همگي متفق‌القول براي به ثمر رساندن يك و يا چند هدف مشخص و معين با يكديگر همگامي و همكاري نموده از كليه امكانات تكنولوژي جديد نيروي انساني استفاده مي‌كنند. (پرهيزگار، 1382، ص 97)
دكتر عسگريان در كتاب سازمان و مديريت آموزش و پرورش ضمن بيان تعريفي از سازمان معتقد است كه سازمان‌ها در هر جامعه‌اي متاثر از هر شرايطي



قیمت: تومان


پاسخ دهید