معاونت پژوهش و فناوري
به نام خدا
منشور اخلاق پژوهش
با ياري از خداوند سبحان و اعتقاد به اين که عالم محضر خداست و همواره ناظربر اعمال انسان و به منظور پاس داشت مقام بلند دانش و پژوهش و نظر به اهميت
جايگاه دانشگاه در اعتلاي فرهنگ و تمدن بشري ، ما دانشجويان و اعضاء هيات علمي واحدهاي دانشگاه آزاد اسلامي متعهد ميگرديم اصول زير را در انجام
فعاليت هاي پژوهشي مد نظر قرار داده و از آن تخطي نکنيم:
1-اصل برائت : التزام به برائت جويي از هرگونه رفتار غير حرفهاي و اعلام موضع نسبت به کساني که حوزه علم و پژوهش را به شائبههاي غير علمي ميآلايند.
2- اصل رعايت انصاف و امانت : تعهد به اجتناب از هرگونه جانب داري غير علمي و حفاظت از اموال ، تجهيزات و منابع در اختيار.
3- اصل ترويج : تعهد به رواج دانش و اشاعه نتايج تحقيقات و انتقال آن به همکاران علمي و دانشجويان به غير از مواردي که منع قانوني دارد .
4- اصل احترام : تعهد به رعايت حريمها و حرمتها در انجام تحقيقات و رعايت جانب نقد و خودداري از هرگونه حرمت شکني.
5-اصل رعايت حقوق : التزام به رعايت کامل حقوق پژوهشگران و پژوهيدگان ( انسان ، حيوان و نبات ) و ساير صاحبان حق .
6- اصل رازداري: تعهد به صيانت از اسرار و اطلاعات محرمانه افراد ، سازمانها و کشور و کليه افراد و نهادهاي مرتبط با تحقيق.
7- اصل حقيقت جويي : تلاش در راستاي پي جويي حقيقت و وفاداري به آن و دوري از هرگونه پنهان سازي حقيقت.
8-اصل مالکيت مادي و معنوي : تعهد به رعايت کامل حقوق مادي و معنوي دانشگاه و کليه همکاران پژوهش.
9- اصل منافع ملي : تعهد به رعايت مصالح ملي و در نظر داشتن پيشبرد و توسعه کشور در کليه مراحل پژوهش .

دانشگاه آزاد اسلامي
واحد دامغان
دانشکده کشاورزي
پايان نامه براي دريافت درجهي کارشناسي ارشد (M.Sc) در رشته مهندسي کشاورزي
گرايش بيماري شناسي گياهي
عنوان
ارزيابي مقاومت نسبي ژنوتيپ هاي آفتابگردان نسبت به قارچ
Macrophomina phaseolina (Tassi) Goidanich
عامل بيماري پوسيدگي زغالي
استاد راهنما
دکتر سيد عليرضا دليلي
استادان مشاور
دکتر سياوش رعيت پناه
مهندس عباس اندرخو
نگارنده
مهتاب رفيعي
مهر 91
تقدير و تشکر
خداوند منان را سپاس که خود دانش و کمال بي انتهاست
و بشر را وديعه دانش نهاد تا با آنچه از کمالات است ذهن و روان خود را بيارايد
و با اين اعتقاد و باور که او سرچشمه تمام کمالات است، مفتخرم که با برخورداري از الطاف بي کرانش توانسته ام در مسير پر فروغ علم و دانش قدم بگذارم. بر خود لازم مي دانم که مراتب سپاس و قدرداني صميمانه خويش را تقديم همه کساني کنم که طي اين مدت مرا ياري دادند.

نخست از محبت هاي خالصانه و حمايت بي دريغ خانواده ام، خصوصا پدر و مادر مهربانم که همواره برايم تکيه گاهي امن و استوار بودند، صميمانه تشکر و قدرداني مي نمايم.

بر خود لازم مي دانم که قدردان و سپاسگذار زحمات بي شائبه و توجه و راهنمايي هاي خالصانه استاد فرزانه جناب آقاي دکتر سيد علي رضا دليلي آنچه از صبر، سعه صدر، نيک انديشي و علم از ايشان آموختم، توشه ارزشمندي براي ادامه ي زندگيم مي باشد. از خداوند بهروزي و سلامتي ايشان را در تمام مراحل خواستارم.

از اساتيد مشاور گرانقدر، جناب آقاي دکتر سياوش رعيت پناه و جناب آقاي مهندس عباس اندرخو که در آموزش و ترقي بنده اسباب ثمر بودند، صميمانه سپاسگذارم.

از داور محترم جناب آقاي دکتر فروتن که زحمت بازخواني اين پايان نامه را متقبل شدند و با حسن دقت و اظهار نظرات ارزنده خويش در ارائه هر چه بهتر اين پايان نامه مرا ياري نمودند، مراتب سپاس را به جاي مي آورم و از کليه اساتيد گروه گياه پزشکي خصوصا آقاي دکتر نعيمي مدير محترم گروه و آقاي دکتر پيرنيا که در طول دوره تحصيل اينجانب را راهنمايي نموده اند، سپاسگزارم.

از اعضاي محترم هيات علمي بخش گياه پزشکي و اصلاح و تهيه نهال و بذر مرکز تحقيقات کشاورزي و منابع طبيعي استان مازندران آقايان دکتر فروتن ، دکتر حسين براري و همچنين آقاي مهندس اولادي مسئول آزمايشگاه بيماريهاي گياهي به خاطر فراهم آوردن امکانات لازم جهت تحقيق سپاسگزارم.

از درگاه ايزد منان ، سلامت وتوفيق روز افزون اين عزيزان را خواستارم.

مهتاب رفيعي
مهر 1391
تقديم به
پدر مهربان و مادر فداکارم
که همواره از محبت ها و حمايت هاي بي دريغشان برخوردار بودم
و در تمام مراحل اين کار پژوهشي ياور و همراهم بودند.
فهرست مطالبعنوان صفحهچکيده فارسي 1فصل اول: مقدمه1-1- تاريخچه و گياه شناسي آفتابگردان 21-2- ارقام آفتابگردان 31-3- موارد مصرف آفتابگردان 71-4- ميزان توليد آفتابگردان در جهان و ايران 71-4-1- ميزان توليد آفتابگردان در جهان 71-4-2- ميزان توليد آفتابگردان در ايران 81-5- بيماري هاي آفتابگردان 91-6- فرضيه ها 91-7- اهداف تحقيق 91-8- ضرورت تحقيق 9فصل دوم: مروري بر تحقيقات2-1- تاريخچه، پراکنش و اهميت بيماري 112-2- عامل بيماري 122-3- علائم بيماري پوسيدگي زغالي و نحوه ي خسارت آن 152-4- طيف ميزباني 162-5- مکانيزم آلودگي و بيماري زايي 172-6- چرخه ي زندگي 192-7- روش هاي کنترل پوسيدگي زغالي 202-7-1- کنترل زراعي 212-7-1-1- استفاده از ميزان مناسب کودهاي ازته، پتاسه و فسفره 212-7-1-2- آبياري مناسب 212-7-1-3- غرقاب کردن خاک قبل از کشت 212-7-1-4- تناوب زراعي با غير ميزبان 212-7-1-5- زير خاک کردن بقايا توسط شخم عميق 212-7-1-6- سال و تاريخ کشت 212-7-1-7- استفاده از بذر سالم و عاري از اسکلروت 222-7-2- کنترل شيميايي 222-7-3- کنترل بيولوژيک 222-7-4- به کارگيري ارقام مقاوم 252-8- انواع مقاومت 252-8-1- مقاومت حقيقي 252-8-2- مقاومت ظاهري 262-8-3- مقاومت غير ميزباني 262-9- واکنش ارقام مختلف آفتابگردان نسبت به بيماري 27فصل سوم: مواد و روش ها3-1- تهيه محيط کشت 303-2- نمونه برداري، جداسازي و خالص سازي عامل بيماري 303-2-1- نمونه برداري 303-2-2- جداسازي و خالص سازي M. phaseolina 323-3- ژنوتيپ هاي مورد استفاده در ارزيابي نسبت به قارچ M. phaseolina 333-4- ارزيابي مقاومت ژنوتيپ هاي آفتابگردان نسبت به قارچ M. phaseolina در شرايط آزمايشگاه343-5- ارزيابي مقاومت ژنوتيپ هاي آفتابگردان نسبت به قارچ M. phaseolina در شرايط گلخانه363-6- انتخاب مزرعه آلوده و جداکردن ميکرواسکلروت قارچ 383-7- ارزيابي مقاومت ژنوتيپ هاي آفتابگردان نسبت به قارچ M. phaseolina در شرايط مزرعه383-8- تجزيه و تحليل داده ها 39فصل چهارم: تجزيه و تحليل و بيان نتايج حاصل از تحقيق4-1- نمونه برداري از مزارع آلوده 404-2- علائم بيماري پوسيدگي زغالي ناشي از قارچ Macrophomina phaseolina 414-3- ويژگي هاي قارچ M. phaseolina 424-4- ارزيابي مقاومت ژنوتيپ هاي آفتابگردان نسبت به قارچ M. phaseolina در شرايط آزمايشگاه484-5- ارزيابي مقاومت ژنوتيپ هاي آفتابگردان نسبت به قارچ M. phaseolina در شرايط گلخانه524-6- انتخاب مزرعه آلوده و جداکردن ميکرواسکلروت 534-7- ارزيابي مقاومت ژنوتيپ هاي آفتابگردان نسبت به قارچ M. phaseolina در شرايط مزرعه544-7-1- درصد آلودگي (Disease Incidence) 544-7-2- بررسي تأثير بيماري بر روي اجزاي عملکرد در شرايط مزرعه 56 4-7-2-1- تأثير بيماري بر کاهش ارتفاع بوته564-7-2-2- تأثير بيماري بر کاهش قطر طبق 584-7-2-3- تأثير بيماري بر کاهش وزن هزار دانه 604-7-2-4- ارزيابي عملکرد ژنوتيپ هاي مختلف آفتابگردان در شرايط مزرعه 614-8- مطالعه تحمل ژنوتيپ هاي مختلف آفتابگردان بر اساس درصد آلودگي و اجزاء عملکرد614-8-1- بررسي تحمل ژنوتيپ هاي مختلف از نظر تأثير بيماري بر ارتفاع بوته 634-8-2- بررسي تحمل ژنوتيپ هاي مختلف از نظر تأثير بيماري قطر طبق 644-8-3- بررسي تحمل ژنوتيپ هاي مختلف از نظر تأثير بيماري وزن هزار دانه 654-8-4- بررسي تحمل ژنوتيپ هاي مختلف از نظر تأثير بيماري عملکرد 66فصل پنجم: بحثبحث67فصل ششم: منابع مورد استفادهمنابع69 چکيده انگليسي 76

فهرست جدول هاعنوان صفحه جدول 1-1- ميزان توليد آفتابگردان در جهان (برحسب ميليون تن) 8جدول 1-2- سطح زيرکشت، توليد وميزان عملکرد آفتابگردان درسالهاي1388-1384 در کشور8جدول 1-3- بيماري هاي گزارش شده بر روي آفتابگردان 9جدول 2-1- رده بندي قديم و جديد قارچ M. phaseolina 13جدول 3-1 اسامي ژنوتيپ هاي مورد استفاده جهت ارزيابي آنها نسبت به قارچ M. phaseolina33جدول 4-1- مشخصات محل و ميزبان جدايه هاي قارچ M. phaseolina 40جدول 4-2- تجزيه واريانس بررسي جدايه ها مختلف قارچ M. phaseolina بر روي ژنوتيپ هاي آفتابگردان در شرايط آزمايشگاه48جدول 4-3- مقايسه ميانگين اثر متقابل جدايه هاي مختلف قارچ M. phaseolina و ژنوتيپ هاي مختلف آفتابگردان51جدول 4-4- تجزيه واريانس درصد آلودگي بوته نسبت به قارچM. phaseolina درشرايطگلخانه52جدول 4-5 تعداد اسکلروت هاي زنده قارچ M. phaseolina در هر گرم خاک 54جدول 4-6 تجزيه واريانس درصد آلودگي بوته نسبت به قارچ M. phaseolina در شرايط مزرعه55جدول 4-7- تجزيه واريانس درصد کاهش ارتفاع بوته ژنوتيپ هاي مختلف آفتابگردان نسبت به قارچ M. phaseolina در شرايط مزرعه57جدول4-8- تجزيه واريانس درصدکاهش قطرطبق نسبتبهقارچM. phaseolinas درشرايطمزرعه59جدول 4-9- تجزيه واريانس درصد کاهش وزن هزار دانه ژنوتيپ هاي مختلف نسبت به قارچ M. phaseolina در شرايط مزرعه 60جدول 4-10- تجزيه واريانس عملکرد ژنوتيپ هاي مختلف نسبت به قارچ M. phaseolina در شرايط مزرعه62

فهرست شکل هاعنوان صفحهشکل 3-1- مزرعه آفتابگردان آلوده به بيماري پوسيدگي زغالي (بهشهر) 30شکل 3-2- مزرعه سويا آلوده به بيماري پوسيدگي زغالي (دشت ناز) 31شکل 3-3- مزرعه کنجد آلوده به بيماري پوسيدگي زغالي (اميرآباد) 31شکل 3-4- جداسازي قارچ M. phaseolina از گياه کنجد روي محيط کشت PDA32شکل 3-5- خالص سازي M. phaseolina روي محيط کشت PDA 33شکل 3-6- عکس العمل ژنوتيپ هاي مختلف آفتابگردان نسبت به سه جدايه M. phaseolina از سويا (1)، آفتابگردان (2)، کنجد (3) و تيمار شاهد(4) در شرايط آزمايشگاه35شکل3-7- نگهداري ژنوتيپهاي مورد ارزيابي آفتابگرداننسبت بهقارچ M. phaseolina در انکوباتور 35شکل 3-8- مخلوط ماسه دانه ريز، آرد ذرت، آب مقطر و کشت 5 روزه قارچ M. phaseolina36شکل 3-9- گلدان هاي آفتابگردان آلوده به بيماري پوسيدگي زغالي (سمت راست) و گلدان تيمار شاهد (سمت چپ) در گلخانه ايستگاه تحقيقاتي قراخيل 37شکل 3-10-مزرعه آزمايشي جهت ارزيابي ژنوتيپهاي مختلفآفتابگردان نسبتبه قارچM. phaseolina (ايستگاه تحقيقاتي دشت ناز) 39شکل 4-1- مزرعه آفتابگردان آلوده به بيماري پوسيدگي زغالي 41شکل 4-2 علائم ساقه ي آفتابگردان آلوده به بيماري پوسيدگي زغالي 41شکل 4-3- ساقه و ريشه ي آفتابگردان سالم (بالا) و آلوده (پايين) به بيماري پوسيدگي زغالي 42شکل 4-4- طبق آفتابگردان سالم (راست) و آلوده (چپ )به بيماري پوسيدگي زغالي 42شکل 4-5- کلني و هيف سفيد رنگ قارچ M. phaseolina (کشت 2 روزه) روي محيط کشت PDA43شکل4-6- کلني وهيف قهوهاي رنگ قارچM. phaseolina (کشت5 روزه) رويمحيطکشت PDA44شکل4-7- کلني و هيفهايسياه-خاکستريقارچM. phaseolina (کشت8 روزه)روي محيطکشت PDA 44شکل 4-8- ميسليومهاي قارچ M. phaseolina با زاويه حاده (شکل بالا) و راست (شکل پايين) 45شکل 4-9- ميسليوم هاي هوايي قارچ M. phaseolina روي محيط کشت PDA 46شکل 4-10- تجمع هيف جهت تشکيل ميکرواسکلروت هاي قارچ M. phaseolina 46شکل 4-11- امتزاج هيف هاي رويشي قارچ M. phaseolina 47شکل 4-12- ترکيب ميکرواسکلروت هاي قارچ M. phaseolina با يکديگر 47شکل 4-13- مقايسه ميانگينبيماريزايي جدايههايمختلف قارچ M. phaseolina درشرايطآزمايشگاه49شکل 4-14- مقايسه ميانگين شاخص بيماري ژنوتيپ هاي آفتابگردان به جدايه هاي مختلف M. phaseolina در شرايط آزمايشگاه 50شکل 4-15- مقايسه ميانگين درصد آلودگي بوته نسبت به قارچM. phaseolina درشرايطگلخانه53شکل 4-16-



قیمت: تومان


دیدگاهتان را بنویسید